Quỹ đất an táng ở TP.HCM đang cạn dần, trong khi dân số tiếp tục tăng. Hồ sơ dự thảo Quy hoạch tổng thể TP.HCM thời kỳ 2021–2050, tầm nhìn 100 năm dành một mục riêng cho nghĩa trang, cơ sở hỏa táng và nhà tang lễ.
Nghĩa trang hiện nay còn chỗ không?
Ở khu vực TP.HCM cũ, câu trả lời là rất hạn chế. Theo phần hiện trạng, nghĩa trang Đa Phước (xã Hưng Long) mới vận hành khoảng 7,5 ha trong quy hoạch 67,5 ha và đã ngưng tiếp nhận; nghĩa trang Gò Dưa đã lấp đầy 90%; nghĩa trang Bình Hưng Hòa đã đóng địa táng, chỉ giữ hỏa táng. Tám phường nội thành như Sài Gòn, Bàn Cờ không có nghĩa trang.
Song song là những khu mộ không phù hợp quy hoạch: riêng khu vực phường Tân Sơn Nhì đến tháng 2/2023 còn 4.697 ngôi mộ chưa cất bốc.
Người dân chọn hỏa táng đến mức nào?
Dự thảo dẫn số liệu cho thấy tỷ lệ hỏa táng toàn thành phố khoảng 50%, cao ở nội thành (46–67%) và thấp ở ngoại thành (20–26%). Thành phố có 30 lò hỏa táng, lớn nhất là Trung tâm hỏa táng Bình Hưng Hòa với 16 lò. Ở Vũng Tàu, Bà Rịa, tỷ lệ này khoảng 40–50% và tăng nhanh.
Dự thảo tính nhu cầu đất ra sao?
Áp chỉ tiêu tối thiểu 0,04 ha cho 1.000 dân theo quy chuẩn, dự thảo tính quỹ đất nghĩa trang cần có:
| Năm | Dân số tính toán | Theo quy chuẩn | Khi tính tỷ lệ hỏa táng | Nhà tang lễ |
|---|---|---|---|---|
| 2030 | 13,7 triệu | 548 ha | 410 ha | 54,8 |
| 2040 | 16,5 triệu | 660 ha | 429 ha | 66 |
| 2050 | 20 triệu | 800 ha | 383 ha | 80 |
Khi tính đến hỏa táng, dự thảo giả định tỷ lệ ở các phường là 30% (2030), 40% (2040), 60% (2050); ở các xã là 15%, 25%, 40%. Đáng chú ý, mức 30% cho các phường năm 2030 thấp hơn tỷ lệ 46–67% đang có ở nội thành, nên nhu cầu đất địa táng có thể đang được tính cao hơn thực tế. Dân số dùng để tính (20 triệu năm 2050) cũng thấp hơn dự báo 22,25 triệu ở phần dân số của chính hồ sơ.
Với nhà tang lễ, chỉ tiêu là mỗi nhà phục vụ tối đa 250.000 dân, từ đó ra nhu cầu 80 nhà vào năm 2050. Phần định hướng mới nêu tên 6 nhà tang lễ hiện hữu được giữ nguyên, kết hợp xây thêm trong các nghĩa trang mới.
Nhu cầu này đến từ đâu?
Từ các khu dân cư, vì mọi chỉ tiêu đều tính theo đầu người. Ví dụ, IHome 1 ở phường An Hội Tây (phường 14, quận Gò Vấp cũ) có giá căn hộ tham khảo trung bình khoảng 41 triệu đồng/m² (38–45 triệu đồng/m²); Moonlight Boulevard ở phường An Lạc (phường An Lạc A, quận Bình Tân cũ) khoảng 51 triệu đồng/m² (50–53 triệu đồng/m²). Dân số những khu như vậy là đầu vào của các con số 800 ha, 80 nhà tang lễ.
Nghĩa trang mới được bố trí ở đâu?
Dự thảo tiếp tục dựa vào các nghĩa trang cấp vùng như An Viên Vĩnh Hằng 212 ha (Đồng Nai) và Sơn trang Tiên Cảnh 75 ha (Tây Ninh). Phía Bắc, ngoài nghĩa trang chính sách hiện có 103 ha ở xã Phú Hòa Đông, dự thảo bố trí nghĩa trang nhân dân khoảng 103 ha tại xã An Nhơn Tây và nghĩa trang Đông Thạnh khoảng 10 ha; phía Nam có Đa Phước khoảng 67,5 ha, Nhơn Đức khoảng 51,26 ha và Bình Khánh khoảng 30 ha.
Khu vực Bình Dương cũ gánh phần lớn quỹ đất mới: Hoa viên nghĩa trang 290 ha, công viên nghĩa trang Bình Mỹ từ 100 ha (2030) lên 200 ha (2050), Tân Long từ 100 lên 250 ha, đều có hỏa táng. Nghĩa trang trong khu trung tâm sẽ bị di dời hoặc hạn chế sử dụng; nghĩa trang mới theo mô hình công viên, kết hợp hỏa táng và địa táng.
Tóm lại, hướng xử lý của dự thảo là chuyển nhu cầu an táng ra các khu vực ngoại vi và khuyến khích hỏa táng. Kết quả phụ thuộc nhiều vào tập quán và chính sách hỗ trợ đi kèm.
Các số liệu trên thuộc hồ sơ dự thảo Quy hoạch tổng thể TP.HCM thời kỳ 2021–2050, tầm nhìn 100 năm, còn có thể được điều chỉnh sau khi lấy ý kiến và thẩm định. Giá căn hộ nêu trong bài là mức tham khảo tới 01/09/2026, chỉ minh họa mặt bằng giá khu vực, không phải khuyến nghị đầu tư.
Xem thêm dự án nổi bật: Happy One Elite · Celesta Gold · TT Genesis · Solina Vũng Tàu